Chuẩn hóa trình tự đầu tư và phân loại dự án rõ ràng

Nghị định 217/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về phạm vi điều chỉnh bao gồm các nội dung cốt lõi của hoạt động xây dựng như: cơ quan chuyên môn, tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện chủ đầu tư, quy trình khảo sát, thiết kế và cấp giấy phép xây dựng. Văn bản áp dụng diện rộng đối với tất cả cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc quy định mạch lạc trình tự đầu tư xây dựng qua 3 giai đoạn chặt chẽ:

Giai đoạn chuẩn bị dự án: Tập trung vào khảo sát, lập, thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi và quyết định đầu tư.

Giai đoạn thực hiện dự án: Triển khai giải phóng mặt bằng, thiết kế, cấp phép xây dựng, thi công, giám sát và nghiệm thu bàn giao.

Giai đoạn kết thúc xây dựng: Thực hiện quyết toán vốn đầu tư và bảo hành công trình.

Bên cạnh đó, dự án được phân loại cụ thể theo mục đích, công năng phục vụ, đồng thời định rõ quy chế quản lý dòng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi nước ngoài, tạo sự thống nhất, minh bạch về mặt pháp lý.

Siết chặt điều kiện năng lực đối với Chủ đầu tư dự án công

Để nâng cao chất lượng quản lý dòng vốn nhà nước, Nghị định quy định người quyết định đầu tư công phải ưu tiên giao Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng trực thuộc làm chủ đầu tư. Trường hợp giao cho cơ quan, tổ chức khác, đơn vị đó bắt buộc phải có nhân sự chuyên môn phù hợp (về thiết kế, giám sát hoặc quản lý dự án) hoặc đã có kinh nghiệm làm chủ đầu tư dự án đầu tư công trước đó, loại bỏ triệt để tình trạng giao dự án cho các đơn vị thiếu năng lực.

Đột phá cải cách thủ tục hành chính trên môi trường số

Nghị định 217/2026/NĐ-CP đặt ra nguyên tắc "vững chắc" trong cải cách hành chính: Hồ sơ điện tử thực hiện thủ tục phải tuân thủ các định dạng dữ liệu có cấu trúc, đồng bộ hệ tọa độ để sẵn sàng liên thông trên môi trường số. Đặc biệt, người dân và doanh nghiệp sẽ được giảm tải gánh nặng giấy tờ khi cơ quan nhà nước không được phép yêu cầu cung cấp lại các thông tin đã có sẵn trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng hoặc đất đai.

Đồng thời, quy chế cũng phân định rõ trách nhiệm: Cơ quan giải quyết thủ tục chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình, không chịu trách nhiệm thay cho sai sót ở các bước phê duyệt trước đó hoặc việc thực hiện sai lệch của chủ đầu tư ở các bước sau.

Bắt buộc áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) - Chìa khóa công nghệ số

Điểm đột phá và mang tính chiến lược nhất trong Nghị định này chính là quy định về ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM).

Đối tượng bắt buộc: Tất cả các công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên đều bắt buộc phải áp dụng BIM ngay từ giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật (trừ các dự án công trình theo tuyến, đặc thù hoặc bảo mật quốc gia).

Quản lý dữ liệu: Chủ đầu tư có trách nhiệm nộp dữ liệu BIM theo định dạng chuẩn mở IFC và đảm bảo tính thống nhất, chính xác. Với công trình từ cấp I trở lên thuộc dự án đầu tư công, chủ đầu tư phải thiết lập Môi trường dữ liệu chung (CDE) để kiểm soát thông tin liên thông.

Giá trị pháp lý: Khi cơ quan quản lý nhà nước đáp ứng đủ hạ tầng kỹ thuật, mô hình BIM hoàn toàn có thể thay thế hồ sơ thiết kế giấy và có giá trị pháp lý tương đương. Sau khi hoàn thành, dữ liệu BIM hoàn công sẽ được cập nhật thẳng vào Cơ sở dữ liệu quốc gia và bàn giao cho đơn vị vận hành phục vụ công tác bảo trì lâu dài.

Nghị định số 217/2026/NĐ-CP chính là đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy ngành xây dựng Việt Nam chuyển mình sang kỷ nguyên công nghệ số, tối ưu hóa nguồn lực quốc gia và hướng đến sự phát triển bền vững. Các cơ quan quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương đang khẩn trương xây dựng lộ trình chuyển đổi để đảm bảo Nghị định đi vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất.

Phạm Liên (TH)