Theo sử sách và những câu chuyện được lưu truyền trong dân gian, trên hành trình thần tốc ra Bắc đại phá quân Thanh mùa xuân Kỷ Dậu năm 1789, vua Quang Trung – Nguyễn Huệ cùng nghĩa quân Tây Sơn đã từng dừng chân tại trên mãnh đất này để chiêu binh, tuyển quân, luyện tập võ nghệ và chuẩn bị lương thảo cho chiến dịch lịch sử. Từ vùng đất giàu truyền thống yêu nước, nghĩa quân đã được tiếp thêm sức mạnh bởi lòng dân son sắt, bởi tinh thần đoàn kết và ý chí quyết tâm đánh giặc cứu nước.

Những ngày dừng quân nơi đây của nghĩa quân Tây sơn đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương qua nhiều thế hệ. Từ những bãi đất luyện quân, những địa danh gắn với việc tích trữ lương thực, vận chuyển quân nhu… tất cả đã góp phần tạo nên huyền thoại về cuộc hành quân thần tốc của người anh hùng áo vải. Cũng từ nơi này, khí thế Tây Sơn như hòa vào hồn thiêng sông núi, góp phần làm nên chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa lừng lẫy, đánh tan 29 vạn quân Thanh, viết nên một trong những trang sử vàng chói lọi của dân tộc Việt Nam.

Tên gọi Quang Trung của phường hôm nay vì thế không chỉ là một danh xưng hành chính mà còn mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, thể hiện niềm tự hào và sự tri ân đối với Người anh hùng dân tộc đã làm rạng danh non sông đất Việt.

Không chỉ giàu truyền thống lịch sử cách mạng, vùng đất Quang Trung còn được biết đến là nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa tâm linh đặc sắc. Trên địa bàn phường có nhiều đền, chùa nổi tiếng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của Nhân dân từ bao đời nay.

Nổi bật là Đền Sòng Sơn – một trong những trung tâm tín ngưỡng nổi tiếng linh thiêng bậc nhất xứ Thanh, nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Gắn liền với quần thể tín ngưỡng ấy là Đền Chín Giếng – nơi mang nhiều huyền tích linh thiêng gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu và văn hóa dân gian truyền thống.

Bên cạnh đó, Chùa Khánh Quang với không gian thanh tịnh, cổ kính là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa Phật giáo, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần, hướng con người đến những giá trị chân – thiện – mỹ. Vùng đất này còn tự hào với Đền Bát Hải Long Vương – nơi mang đậm dấu ấn tín ngưỡng dân gian của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Đặc biệt, Đền Từ Thức gắn với truyền thuyết Từ Thức gặp tiên – một trong những câu chuyện nổi tiếng trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam – đã góp phần làm nên vẻ đẹp huyền ảo, thi vị cho văn hóa xứ Thanh.

Những di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh ấy không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là nguồn lực quý giá để phát triển du lịch văn hóa, giáo dục truyền thống yêu nước và bồi đắp bản sắc quê hương trong thời kỳ mới.

Phạm Liên